درمان پوسیدگی و خرابی دندان

پوسیدگی دندان تقریباً در تمام افراد و با درجات مختلف در برهه‌ای از زندگی مشاهده می‌شود. پوسیدگی به معنی خرابی ساختار دندان است. پوسیدگی دندان می‌تواند هم بر مینای دندان (پوشش بیرونی دندان) و هم لایه عاج دندان اثر بگذارد  و شایع‌ترین دلیل لقی دندان در کودکان است. با رعایت بهداشت دهان و دندان و یک رژیم غذایی مناسب می‌توان از خرابی دندان‌ها جلوگیری کرد. سالمندان نیز مستعد پوسیدگی دندان هستند که اغلب ناشی از مصرف داروهای متعدد است.

دندان درد می‌تواند نشانه‌ی پوسیدگی و کرم خوردگی دندانتان باشد. به عقیده متخصصین ما در کلینیک دندانپزشکی دکتر یگانه، تمیز کردن و معاینه‌ی منظم دندان‌ها می‌تواند به جلوگیری از پوسیدگی آنها کمک کند. پوسیدگی دندان در طول زمان بدتر می‌شود. در صورت درمان زودهنگام می‌توان از طریق پر کردن دندان این مشکل را برطرف کرد. ولی اگر پوسیدگی به تدریج تا عمق دندان حرکت کند، احتمال نیاز به عصب‌ کشی افزایش می‌یابد. پوسیدگی همچنین می‌تواند منجر به آبسه دندان شود. اگر پوسیدگی بخش زیادی از دندان را از بین ببرد، ممکن است نیاز به کشیدن آن باشد. متخصص دندانپزشک می‌تواند بهترین نوع درمان را برای دندان‌های پوسیده انتخاب کند.

برای کسب آگاهی بیشتر درباره پوسیدگی و خرابی دندان و یا رزرو نوبت در کلینیک دندانپزشکی دکتر یگانه می‌توانید با شماره‌های 02122392365 -02144155090 تماس حاصل فرمایید.

دندان چگونه پوسیده می‌شود؟


پوسیدگی و دندان خراب زمانی رخ می‌دهد که ذرات غذای حاوی کربوهیدرات (قند و نشاسته) مانند نان، غلات، شیر، نوشابه، میوه‌ها، کیک یا آب‌نبات بر روی دندان‌ها باقی می‌مانند. باکتری‌هایی که در داخل دهان زندگی می‌کنند، این مواد غذایی را هضم کرده و آنها را به اسید تبدیل می‌کنند. باکتری‌ها، اسید، ذرات غذا و بزاق دهان با هم ترکیب شده و منجر به شکل‌گیری پلاک می‌شوند که روی دندان‌ها می‌چسبند. اسیدهای موجود در پلاک سطح مینای دندان‌ها را تجزیه کرده و سوراخ‌هایی بر روی دندان‌ها به نام کرم‌خوردگی یا پوسیدگی ایجاد می‌شوند.

چندین عامل که در دندان خراب و پوسیدگی نقش دارند عبارتند از:

  • کم بودن فلوراید
  • وضعیتی به نام خشکی دهان که در آن بدن به اندازه کافی بزاق تولید نمی‌کند.
  • نقائص دندانی
  • مراقبت ضعیف از دندان‌ها

چه کسانی دچار پوسیدگی دندان می‌شوند؟


بسیاری از افراد گمان می‌کنند که پوسیدگی دندان‌ تنها در کودکان وجود دارد، اما تغییراتی که در اثر افزایش سن ایجاد می‌شوند باعث مشکل پوسیدگی دندان‌ در بزرگسالان نیز خواهد شد. تحلیل لثه‌ها (به عقب رفتن بافت لثه از سطح دندان‌ها) که اغلب مرتبط با افزایش بروز بیماری لثه است، می‌تواند ریشه‌های دندان‌ها را در معرض پلاک‌ها قرار دهد. همچنین میل شدید به غذاهای حاوی شکر در زنان باردار می‌تواند آنها را مستعد پوسیدگی دندان‌ها کند.

پوسیدگی در اطراف لبه‌های مواد پرکننده دندان‌ها نیز در افراد بزگسال شایع است. از آنجایی که بسیار از افراد سالمند در دوران رشد از مزایای فلوراید و اقدامات مراقبتی مدرن برخوردار نبوده‌اند، اغلب دارای چندین دندان پرکرده می‌باشند. در طول سال‌ها، این مواد پرکننده ممکن است ضعیف شده و دچار شکستگی شوند و در نتیجه باکتری‌ها در شکاف‌های کوچک جمع می‌گردند و در نهایت باعث خرابی دندان خواهند شد.

علائم و عوارض


در مراحل اولیه، دندان خراب به ندرت باعث بروز علائم می‌گردد. هر چند هنگامی که پوسیدگی دندان برای مدت طولانی باقی بماند، شایع‌ترین علائم شامل دندان درد یا حساسیت دندان به سرما، گرما، شیرینی یا فشار می‌باشند. یک نشانه‌ی دیگر ممکن است بو و طعم بد دهان باشد.

متداول‌ترین عوارض زمانی رخ می‌دهند که پوسیدگی دندان به عصب، ریشه و ناحیه‌ی پایه‌ی دندان برسد. در این شرایط، ممکن است عصب دندان بمیرد و در صورت عدم درمان، آبسه می‌تواند رخ دهد.

تشخیص


دندانپزشک می‌تواند دندان خراب و پوسیدگی را با معاینه دهان و دندان تشخیص دهد. ترک‌ها و سوراخ‌های کوچک توسط دندانپزشک قابل شناسایی هستند و پوسیدگی باعث نرم شدن این نواحی از دندان می‌گردد. رادیوگرافی دندان گاهی اوقات به منظور تشخیص دندان خراب که هنوز باعث علائمی نشده یا بین دندان‌ها است، ضروری می‌باشد.

درمان پوسیدگی دندان


پوسیدگی دندان‌ها بسته به شدت و گستردگی آن به روش‌های مختلفی قابل درمان است.

پر کردن دندان

در صورتی که پوسیدگی گسترده نباشد، روش استاندارد برای درمان خرابی دندان، پر کردن دندان است. در این روش، بخش پوسیده‌ی دندان با مته برداشته شده و با یک ماده ترمیمی مانند آلیاژ نقره، طلا، سرامیک یا یک رزین کامپوزیتی جایگزین می‌شود. مواد ترمیمی بی‌خطر هستند. نگرانی‌هایی در مورد بی‌خطر بودن آمالگام نقره‌ای مبتنی بر جیوه مطرح شده، اما با هیچ گونه شواهد قابل اعتباری به اثبات نرسیده است. حساسیت به آمالگام نقره‌ای و سایر مواد ترمیمی نادر می‌باشد.

روکش

اگر پوسیدگی گسترده و ساختار باقیمانده‌ی دندان محدود باشد، از روکش استفاده می‌شود. در صورت نیاز به روکش، ناحیه‌ی پوسیده یا ضعیف شده‌ی دندان برداشته و ترمیم می‌شود و روکش بر روی باقیمانده دندان قرار می‌گیرد. روکش‌ها از طلا، سرامیک یا سرامیک متصل به فلز ساخته شده‌اند.

عصب‌کشی

اگر پوسیدگی باعث از بین رفتن عصب یا مغز دندان شود، عصب‌ کشی انجام خواهد شد. در طول این روش، مرکز دندان (شامل اعصاب، رگ‌های خونی و بافت‌ها) همراه با قسمت‌های پوسیده‌ی دندان برداشته می‌شوند. سپس ریشه‌ها با یک ماده مسدودکننده پر می‌شوند. در صورت لزوم می‌توان بر روی دندان پر شده روکش قرار داد. هزینه و قیمت عصب کشی دندان با توجه به شدت مشکل ایجاد شده و وضعیت دندان آسیب دیده متفاوت می باشد.

کشیدن دندان

اگر دندان‌ها به شدت پوسیده شده باشند بطوری که نیاز به کشیدن دندان باشد، ممکن است با روش‌های دیگر جایگزین گردند. این کار می‌تواند به معنی استفاده از بریج، ایمپلنت یا دندان مصنوعی باشد. بریج‌ها بطور معمول متشکل از سه یا تعداد بیشتری دندان مصنوعی متصل شده به هم هستند. بریج به محل خود چسبیده شده و بیرون نمی‌آید. در ایمپلنت، یک میخ تیتانیومی وارد استخوان نگهدارنده دندان می‌شود و با استخوان جوش می‌خورد و محکم در جای خود ثابت می‌شود. پس از آن، یک دندان مصنوعی را می‌توان به این میخ متصل کرد. می‌توان چندین دندان را با استفاده از ایمپلنت تعویض کرد. دندان‌های مصنوعی نوعی ست دندانی کامل یا جزئی هستند. این دندان‌ها معمولاً در کنار دندان‌های مجاور با استفاده از گیره یا تثبیت کننده‌های شیمیایی مختلف ثابت می‌شوند. می‌توان از ایمپلنت نیز به منظور ثابت نگه داشتن دندان‌های مصنوعی استفاده کرد که ممکن است بصورت پیچی یا ضربه‌ای باشند.

چندین درمان جدید در حال پیشرفت هستند. در یک تکنیک آزمایشگاهی، از نور فلورسنت برای تشخیص دندان خراب پیش از اینکه با روش‌های معمول مانند رادیوگرافی دندان یا معاینه دندانپزشکی قابل تشخیص باشد، استفاده می‌شود. در بسیاری از موارد، در صورتی که پوسیدگی زودهنگام تشخیص داده شود، می‌توان از پیشرفت آن جلوگیری کرد.

محققین همچنین در حال کار بر روی پرکننده‌های هوشمند هستند تا با آزادسازی تدریجی فلوراید در طول زمان در اطراف مواد پرکننده و دندان‌های مجاور از پوسیدگی بیشتر جلوگیری کنند.

پیشگیری


برای پیشگیری از پوسیدگی دندان:

  • دندان‌های خود را حداقل دو بار در روز با استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید و ترجیحاً بعد از هر وعده غذایی و بخصوص قبل از خوابیدن مسواک بزنید.
  • روزانه بین دندان‌های خود را با نخ دندان یا پاک‌کننده‌های بین دندانی تمیز کنید.
  • مواد غذایی مغذی و متعادل مصرف کنید و مصرف تنقلات را محدود نمایید. از کربوهیدرات‌ها مانند آب نبات، چیپس و پفک که می‌توانند در بین وعده‌هایی غذایی بر روی سطح دندان‌ها باقی بمانند، اجتناب کنید. در صورت خوردن غذاهای چسبنده، پس از مصرف دندان‌های خود را مسواک بزنید.
  • در مورد استفاده از فلوراید مکمل که باعث تقویت دندان‌ها می‌شود، با دندانپزشک خود مشورت کنید.
  • در مورد سیلانت دندان (یک پوشش محافظتی پلاستیکی) که بر روی سطوح جونده‌ی دندان‌های عقب (دندان‌های آسیا) جهت پیشگیری از پوسیدگی آنها قرار می‌گیرند، از دندانپزشک خود سوال کنید.
  • آب حاوی فلوراید بنوشید. حداقل یک لیوان آب حاوی فلوراید در روز برای محافظت از پوسیدگی دندان در کودکان لازم است.
  • بطور منظم جهت تمیز کردن حرفه‌ای دندان‌ها و معاینه دهان و دندان به دندانپزشک خود مراجعه کنید.

محققان در حال ابداع روش‌های جدیدی برای پیشگیری از پوسیدگی دندان هستند. یک مطالعه نشان داده است که یک آدامس که حاوی زایلیتول شیرین کننده است باعث به عقب افتادن رشد باکتری‌هایی که باعث پوسیدگی دندان می‌شوند، می‌گردد. علاوه بر این، چندین ماده که به آرامی فلوراید آزاد می‌کنند و در پیشگیری از پوسیدگی بیشتر موثر هستند نیز در حال بررسی می‌باشند. خمیردندان‌ها و دهان‌شویه‌هایی که می‌توانند مانع پوسیدگی دندان‌ها شده و به روند بهبود آنها کمک کنند نیز در حال مطالعه هستند.